Brokolili Turşu Kavurması
| | MALZEMELER 4-5 Kişilik
|
| | YAPILIŞI
|
| |
|
| |
|
| |
| | MALZEMELER 4-5 Kişilik
|
| | YAPILIŞI
|
| |
|
| |
|
| |
| |
|
|
BrokoliBeta karotenin, Bu faydalarının yanı sıra brokoli bebeğiniz için de oldukça yararlıdır. Püre ya da çorba şeklinde yiyebileceği gibi suyunu sıkarak mamasına da karıştırabilirsiniz. Ancak elbet diğer besinlerde olduğu gibi brokolinin de ayarını kaçırmamak gereklidir. Yeterli miktarı mide ve bağırsaklarını düzenlerken, fazlası ishale ve başka sorunlara neden olabilir.
Nasıl pişirilir?
Brokolinin hangi yemeğini yaparsanız yapın fazla pişirmemeye dikkat edin. Çünkü fazla pişmiş brokolide hiçbir besin maddesi ve vitamin kalmayacaktır. Bu nedenle brokoliyi buharda pişirmek daha uygun olacaktır.
Marketten brokoli alırken dikkat etmeniz gereken ise tepesi mor olanları seçmektir. Bu mor kısımlar, kendiniz ve bebeğinizin sağlığı için yararlı olan katorenoitleri içerdiğinin göstergesidir.
Alttaki mor brokolidir.

Brokolinin faydalarına gelince; bağışıklık sistemini güçlendiriyor, mineral ve demir eksikliğini gideriyor, alyuvarların oluşumunda önemli bir yere sahip olan folat maddesini içeriyor.
Ne yazıkki bebeklere brokoliyi yedirmek için, faydalarını saymak işe yaramıyor. Bir çok bebek keskin kokusu nedeniyle brokoliden pek hoşlanmıyor. Brokoli ile hazırlanan yemek tarifleri içinde bebeklere en uyan tarif bu. Malzemeleri size ilginç gelebilir ama pişince tadı güzel oluyor.
En iyi yöntem buharda pişirme, böylece besin değerinin sadece %7 si kayboluyormuş. Buhar pişiriciniz yoksa bir tencereye biraz su koyup üzerine ateşe dayanıklı bir süzgeç yerleştirin. Brokoliyi çiçeklere ayırıp sap kısımları aşağı gelecek biçimde süzgeçe yerleştirin ve tencerenin kapağını kapatın. Su süzgeçe değmemeli. 10-15 dakika haşlayın.
Brokolileri buharda iyice pişirip bir kenara bırakın. Zeytinyağını tencereye koyup soğanı ilave edin. 2-3 dakika pişirdikten sonra ince dilimlenmiş elmayı, elma suyu ve suyu ekleyin. Ara sıra karıştırarak elmalar yumuşayana kadar pişirin. Brokolileri tencereye katıp bir iki sefer karıştırın. Karışımı ateşten indirip içine bir miktar tarçın ve tuz ilave edin. Püreyi ister çatalla ezip isterseniz blendırla püre kıvamına getirip bebeğinize yedirebilirsiniz. Afiyet olsun.
Not: Elma suyunu cam rendede rendelediyim elmadan çıkartarak kullandım.

Sebze ve meyvelerin posalarının, zararlı bakterilerin sindirim sistemindeki hücrelerin içine geçişine karşı etkisini araştıran bilim adamları muz ile brokolinin içerdiği liflerin oldukça yararlı olduğunu gözlemledi.
Muz ve brokolinin içerdiği lifler, mide ve bağırsak problemlerine iyi geliyor.
MALZEMELER
600 gr. brokoli
400 gr. kıyma
1 adet soğan
2 dilim bayat ekmek içi
1 adet yumurta
2 çorba kaşığı ılık su
Tuz
Karabiber
Kekik
Malzemeler :
- 1/2 kg brokoli
- 1 su bardağı rendelenmiş kaşar peyniri
Beşamel sos :
- 1 yemek kaşığı sıvıyağ
- 1 yemek kaşığı margarin veya tereyağ
- 2 yemek kaşığı un
- 2,5 su bardağı soğuk süt
- tuz, karabiber
Yapılışı :
Brokolileri güzelce bol suda yıkayıp, haşlayalım (buharda haşlanırsa vitamini kaybolmaz), suyunu süzüp bir fırın kabına döşeyelerim üzerine tuz ve biraz gezdirelim. Bir kenarda bekletelim,
Beşamel sos hazırlanırışı:
Bir tavada yağ ile unu hafif kokusu gelene kadar kavuralım, karabiber ve tuz ekleyelim. Sonra üzerine sütü ekleyelim. Çırpıcı ile karıştırarak krema kıvamına gelip, bir iki taşım kaynattıktan sonra brokolinin üzerine dökelim. En üste rendelenmiş kaşar peynirinide ekleyip fırında üzeri kızarıncaya kadar pişirelim. Sıcak olarak servis yapalım.
Not : Brokoli hem hiç kalori içermez hem de tok tutar, kansere karşı koruma özelliğide cabası,

Malzemeler:
Bir miktar brokoli
1 çay kaşığı tuz
Üzeri için kaşar peyniri rendesi
Beşamel sos için:
1 su bardağı süt
1 yemek kaşığı un
1 yemek kaşığı tereyağ
1 fiske tuz
Brokoliyi küçük parçalara ayırıp tuzlu suda 15 dak. haşlayın.Süzüp güveç kaba alın.Beşamel sos için yağ ve unu kavurun.Sütü ekleyip kıvam alana kadar ocakta pişirin.Güveçteki brokolinin üzerine sosu yayın.Tekrar üzerine kaşar peyniri serpin.200 derece fırına verin.Üzeri kızarınca servise hazır.
Uzmanlar, brokolide, havuçtakinden daha fazla beta karoten bulunduğunu söyleyerek, bu sebeple yenilebilecek, suyu içilebilecek en iyi besinlerden olduğunu kaydediyor. Beta karotenin, güçlü bir kanser savaşçısı olduğunu vurgulayan uzmanlar, yemek borusu, mide, bağırsak kanserleri tehlikesini azalttığını ifade ediyor.
Brokolinin ayrıca, B1 ve C vitamini ile dolu olduğunun altını çizen uzmanlar, yüksek miktarda kalsiyum, kükürt, potasyum ve selenyum maddeleri içerdiğini belirtiyor. Mineral ve demir eksikliğini gideren brokolinin vitamin deposu olduğunu bildiren uzmanlar, suyunun havuç veya elma suyu ile karıştırılarak içilmesinin de faydalı olduğunu kaydediyor.
Brokolinin çeşitleri, taşıdığı renklere göre de, beyaz başlı, mor başlı ve yeşil başlı çeşit olarak üçe ayrılır. Çiğ ya da pişirilerek tüketilen brokoli, haşlandığında içerdiği vitaminlerin çoğu kaynayan suya geçeceğinden bu su dökülmeyip değerlendirilmelidir. Kalorisi düşük bir sebze olduğundan diyetlerde yer alan brokoli, dondurularak saklanmaya ve sonradan tüketilmeye çok uygundur.
BESİN DEĞERLERİ
100 gr. çiğ (pişirilmemiş) brokolinin içerdiği besin değerleri şöyle sıralanır: 34 kalori; 2,5 gr. protein; 2,9 gr. karbonhidrat; 0,2 gr. yağ; 0 kolesterol; yüksek oranlarda lif; 76 mgr. fosfor; 100 mgr. kalsiyum; 0,8 mgr. demir; 10 mgr. sodyum; 336 mgr. potasyum; 24 mgr. magnezyum; 0,6 mgr. çinko; 0.10 mgr. B1 vitamini; 0.20 mgr. B2 vitamini; 87 mgr. C vitamini; 1.3 mgr. E vitamini ve küçümsenemeyecek oranda A vitamini kaynağı betakaroten...
MALZEMELER
400 gr kıyma
Yarım kg brokoli
Yarım kg mantar
4-5 adet havuç
1 adet patates
1 çorba kaşığı salça
1 adet soğan
Tuz, karabiber
Kıymayı bir tencereye koyun, içine yarım çay bardağı su ekleyerek kıymayı kavurun. Soğanı küp küp doğrayarak kıymaya ekleyin ve pembeleşinceye kadar kavurun. Salçayı ilave edin. Mantarları küçük küçük kesin, havuçları ve patatesi soyduktan sonra küp küp doğrayın. Brokolileri kesin ve tüm sebzeyi tencereye koyun. Tuzu ve karabiberi ekin. 1 su bardağı sıcak su koyarak kısık ateşte pişirin. Sıcakken servis yapın. (Dilerseniz soğanı kavururken 1 çorba kaşığı sıvı yağ da koyabilirsiniz ama hafif olması için kıymanın yağı yeterli oluyor.)

Brokoli ülkemizde 1-2 yıldır var olmasına rağmen kökeni Roma İmparatorluğu’na kadar dayanmaktadır. İsmi İtalyanca’dan gelmektedir (Broccoli).Özellikle Akdeniz sahillerinde yetiştirildiğine dair söylentiler vardır.
Biraz brokoli tarihinden bahsettikten sonra gelelim brokolinin faydalarına; brokoli A, E ve C vitaminleri içermektedir. Aynı zamanda içinde bağışıklık sistemimizi güçlendiren maddeler vardır ve doğal antibiyotik görevi görür. İçerdiği bitkisel hormonlar vücudumuzdaki hormon dengesini düzenlemeye yardımcı olurlar. Lifli yapısı ise toksinlerin uzaklaştırılmasında etkilidir ve bağırsakların çalışmasını düzenler. Günümüzde dünyada araştırma yapılan sebzelerde brokoli, beyaz lahana, turp, domates ve havuç ön sıralarda yer almaktadırlar.
Pişirdiğim Zeytinyağlı Brokoli ise hafta içi hafif ve mideyi rahat tutacak şekilde beslenmek isteyenler için ideal bir yemek. Eğer düdüklü tencerede pişirirseniz tam 4 dakikada pişiyor
Düdüklü tencereniz yoksa normal tencerede de pişirebilirsiniz. Henüz brokoliyle tanışmayanlar için yazıyorum, öyle rahatsız edici bir kokusu bulunmuyor; karnabahara benzediği için öyle koktuğunu düşünebilirsiniz ama kokmuyor. Son derece yararlı olan bu sebzeyi tüketmenizi tavsiye ediyorum. Bu arada Zeytinyağlı Brokoli, iyi kızarmış bir bifteğin yanına garnitür olarak çok yakışıyor.
Zeytinyağlı Brokoli
Malzemeler
Yapılışı:
1. Brokolilerin uzun saplarını kesip bıçağın ucuyla çiçeklerini ayırın ve yıkayın. Patates ve havuçları 2 cm’lik küpler halinde doğrayın.
2. Soğanları küçük küçük doğrayın ve pembeleştirin. Doğranmış domatesi ilave edin ve 1-2 kere çevirin. Patates, havuç, brokoli, bezelye ve sarımsakları ekleyin. 3-4 kere tahta kaşıkla çevirerek kavurun. Tuz ve suyu ekleyin.
3. Düdüklü tencerede pişiriyorsanız kapağını kapatın ve düdük ötmeye başladıktan sonra 4 dakika pişirin. Akan musluğun altında tencerenin buharını boşalttıktan sonra kapağını açın. Normal tencerede pişiriyorsanız kısık ateşte sebzeler yumuşayıncaya kadar pişirin.
4. İsterseniz dereotuyla süsleyip servis yapabilirsiniz.
Afiyet olsun…
Brokoli kürü nedir, ne değildir?
Brokoli kürü prostat probleminin durumuna göre en az yirmi bir gün en fazla da doksan gün uygulanmakta ve şikâyetlerin tekrar ortaya çıkmasıyla 10-15 günlük kısa kürler halinde zaman zaman uygulanabilmektedir. Brokoli, hiçbir yan tesiri olmayan ve alınan ilaçlar ile de etkileşmesi söz konusu olmayan bir sebze kürüdür. Brokoli kürünün üç aylık uygulama döneminde, gerek prostat ve gerekse de böbrek taşlarının belirgin bir biçimde küçüldükleri gözlenmiştir.
Gelişmiş ülkelerde en çok görülen kanser türlerinden biri de bağırsak kanseri, kolon kanseridir. Bunun böyle olmasının en önemli sebeplerinden biri de beslenmedir. Çünkü gelişmiş ülkelerde yağlı besinler, konserve ve konserve katkı maddeleri, salam, sosis ve et bol miktarda tüketilirken lifli (fiber) besinler çok az tüketilmektedir. Buna karşı az gelişmiş ülkelerde daha çok lifli besinler ve tahıl ağırlıklı olarak tüketildiğinden bu ülkelerde bağırsak kanseri oranı oldukça düşüktür.
Brokoli kürü nasıl kullanılır?
Bu yardımcı tedavi şekline başlamadan önce mutlaka bir hekime gittiğinizi kabul ediyoruz. Kesinlikle bir hekime gitmeden prostat şikâyetlerine iyi geliyormuş düşüncesiyle hareket ederek, brokoli kür tedavisini uygulamayınız. Mutlaka hekime gidiniz ve teşhisinizi koydurunuz. Eğer konulan teşhis; Prostatitis veya BPH (iyi huylu Prostat büyümesi) veya idrar yolları enfeksiyonu ise bu takdirde brokoli kür tedavisini çekinmeden bir yardımcı tedavi olarak uygulayabilirsiniz. Brokoli`nin yan tesiri yoktur ve ilaçlarla da etkileşmesi söz konusu değildir. Ancak brokoliye karşı alerjisi olanların bu tedaviyi uygulamamaları gerekir. Genel bir kural olmamakla beraber, süte karşı alerjisi olanların % 25 oranında da brokoliye karşı da alerjileri olduğu gözlenmiştir. Hekiminizin size verdiği ilaçları alarak, Brokoli tedavisini de bir yardımcı ve önleyici tedavi olarak uygulayabilirsiniz.
Brokoli kürü nasıl hazırlanır?
En az 250 gram Brokoliyi 1 litre suda ağzı kapalı olarak hafif ateşte 5-6 dakika pişiriniz. Suyunu ılıttıktan veya soğuttuktan sonra, yarısını sabah diğer yarısını da akşam yemeğinden 20 dakika önce aç karına içiniz. Brokoli suyunu içtikten sonra 20 dakika su hariç hiç bir şey yemeyiniz ve içmeyiniz. Pişirdiğiniz brokoliyi de öğleyin yemeğinizin yanında salata olarak yiyiniz. Bu işlem 21 defa uygulanacak ve Brokoli suyu her gün taze olarak hazırlanacaktır. Yani bu kür’e 21 gün devam edilecektir.
Kür’ü uygularken dikkat!
Ø 1-2 yıllık prostat hastaları için 21 günlük brokoli kürü yeterlidir. 21 günlük brokoli kürünü tamamlayan hastalar belki 5-6 ay sonra tekrar bir rahatsızlık hissedebilirler. Böyle bir durumda sadece 10 günlük bir brokoli kürü yeterli olacaktır.
Ø Uzun bir süreden beri prostat rahatsızlığı olan hastalar (4 yıldan fazla) için 21 günlük brokoli kürü rahatsızlıklarını geçici bir süre gidermek için yardımcı olacaktır. Bu durumdaki hastalar 45 gün brokoli kürü uygulamalıdırlar.(Yine aynı şekilde her 7 günden sonra 3 gün ara vererek)
Ø Brokoli kürü (tedavisi) boyunca, baharat ve baharatlı yiyecekler kesinlikle yasaktır ve her çeşit kahve ile hayvansal yağlardan da kaçınılması gerekir.
Saracoğlu

Malzemeler
Lazanya makarnası
Kaşar peyniri
kırmızı sosun malzemesi:
yağ
1 tane soğan
1 tane brokoli
1 tane karton ambalajında domates suyu
1.5 yemek kaşığı krem peynir
tuz , kırmızı biber(tatlı), kara biber
beşamel sosun malzemesi:
margarin
un
süt
muskat (baharatı), tuz
Hazırlanışı
Ilk önce brokoliyi temizleyip tencerede biraz haşlayın fazla ezilmesin. Sonra bir tencereye biraz yağ koyup küçük küçük doğradığınız soğanları koyun. Biraz kızarsın, soğanlar sonra brokoli ve ardından domates suyunu ve baharatları ekleyip biraz hafif kaynatın. Ardından çatalla büyük brokoliler kaldıysa eğer biraz ezin. Krem peyniri de ekledikten sonra karıştırıp altını kapatın. Ne çok sulu olacak bu sos ne de kalın (çok kalinsa yarim bardak su ilave edebilirsiniz).
Beyaz sosumuz için yani (beşamel sos) için 1 yemek kaşığı margarini bir küçük tencerede eritin sonra yavaş yavaş unu karıştırarak katın küçük küçük topaklar uluşturacak un yağı çektiyse eğer göz kararı bakarsınız hemen sütü ekleyerek karıştırın bu sos da aynı kırmızı sos gibi ne çok sulu olacak ne de kalın olacak ardından tuz ve muskattan katın ve tadına bakın.
Sonra cam bir tepsinize veya derin fırın tepsinizi biraz yağlayın ardından lazanya dizin üstüne 2 kepçe kırmızı sosdan 1,2 kaşık beşamel sosdan dökün ikisini lazanyanın üstünde karıştırın veya kolaya kaçmak isteyenler yani benim gibi ben beşamel sos bitince hemen kırmızı sosun içine döküp ikisini bir tencerede karıştırın.
Lazanya kapanması lazım yani ne az sos koyun ne de çok fazla. Yani lazanya koyuyorsunuz sonra üstüne sos bu işlemi sosunuz bitene kadar uygulayın. Bitmek üzereyse sosunuz dikkat edin son katın üstüne normaldan biraz fazla sosdan dökün.
Sonra ocağı 225 açın lazanya pişmeye koyun lazanya üstü kızarınca üstüne kaşar peynirini de koyun devam pişirin üstü tam kızarınca bitmiştir.
Lütfen arkadaslar kusura bakmayın benim türkçem pek iyi olmadığı için çok yazı hatalarım olabilir şimdiden özür dilerim. Tşk :)
Ayrıca bu lazanyayı kabakla veya ıspanakla da yapabilirsiniz hepside harika oluyor.



Brokoli Çorbası
Malzemeler
1 paket brokoli
1 yemek kaşığı margarin
2 yemek kaşığı un
4 bardak su
1 bardak süt
2 yemek kaşığı krema
2 çorba kaşığı rendelenmiş kaşar
Tuz
Karabiber
Yemeğin Tarifi
Brokolileri kaynayan suya atın. İçine çay kaşığının ucuyla karbonat koyup, 2 dakika kaynatın. Sudan çıkarın.
Brokolinin yarısını sıcakken blenderdan geçirip, iyice parçalayın.
Unu yağda pembeleştirin. Çekilen brokoliyi içine atın. Karıştırın. Su ile sütü krema ile çırpın. İçine ilave edin.
Tuzunu, karabiberini katın. Karıştırıp, kaynatın. Kaşar rendesi ve ayrılmış brokolileri de ekleyin. 20 dakika daha pişirin. Servise hazırlayın.
MALZEMELER
500 gr. brokoli
2 adet pırasa
3-4 kaşık sıvıyağ
100 gr. krema
tuz, karabiber
HAZIRLANIŞI
Brokoli ve pırasayı ayıklayıp robottan geçirin küçük parçalar haline getirin. Sıvıyağ da pırasaya tuz ekleyip biraz kavurun. Sonra brokoli ekleyin. Tekrar kavurun. Üzerine 6 bardak su ilave edilip, 3-4 dakika. düdüklü tencere de pişirin. Ateşten aldıktan ve kapağını açtıktan sonra bir müddet soğumaya bırakın. Daha sonra içine kremasını ekleyin, el blenderi veya mikserle iyice karıştırın. (Dilerseniz karabiber de ekleyebilirsiniz)
Brokoli Çorbası (4 Kişilik)
Malzemeler
50 gram brüksel lahanası
Yarım kg brokoli
4 adet patates
2 adet tavuksuyu tableti
Zeytinyağı, su
Tuz, karabiber, kırmızıbiber
Yemeğin Tarifi
Patateslerin kabuğunu soyduktan sonra küçük parçalar halinde doğrayın. Brokoli ve brüksel lahanalarıyla birlikte bir tencereye aktarın. Yeterince zeytinyağı ekleyerek, kavurun.
Üzerini geçecek kadar su ekleyin. Tavuksuyu tabletlerini, yeterince tuz, karabiber ve kırmızıbiber ekleyin. Yumuşayana dek haşlayın. Yumuşadıktan sonra suyuyla birlikte blendırdan geçirin.
Servis tabağına aldığınız çorbaya krema ekleyerek, servis yapın.
Malzemeler
400 gr brokoli
1 Su bardağı haşlanmış bezelye
1 Su bardağı mısır
1 Kahve fincanı kapari
Sosu için :
4-5 Çorba kaşığı zeytinyağı
1 Adet limonun suyu
1 Çay kaşığı şeker
Tuz

Malzemeler
½ kilo brokoli
1 limon
2-3 diş sarımsak
Zeytinyağı
Tuz
Hazırlanışı Brokolileri ayıklayıp bol suda yıkayın. Sonra sirkeli suda 10 dakika bekletin. Kaynamakta olan suya atarak 4-5 dakika haşlayın. Suyunu süzüp servis tabağına alın. Üzerine zeytinyağı, limon tercihe göre sarımsak ve tuz ilave edin. Afiyet olsun.
Not: Salatanızı domates, haşlanmış mısır ve haşlanmış havuç dilimleri ile zenginleştirebilirsiniz.

Malzemeler
500 gr Brokoli
1 kase yoğurt
3-4 diş sarımsak
tuz
zeytinyağı
yarım limonun suyu
Hazırlanışı
Brokolileri ne çok büyük ne de çok küçük olacak şekilde çiçeklerini ayırın. Bir tencereye koyun ve üzerini 1 parmak geçecek kadar su ekleyin. Limon suyu ve 2 çorba kaşığı tuzu ekleyerek kaynamaya bırakın. Brokoliler pişerken sık sık kontrol edin. Çok pişerse dağılır ve servis yapmanız zor olur daha da önemlisi vitamin değeri azalır. Bu nedenle brokoliler yumuşayınca ocaktan hemen alarak suyunu bir süzgeçle süzün ve servis tabağına alın. Brokoliler soğurken üzeri için yoğurtlu sosu hazırlayalım. 1 kase yoğurdu bir kaba alın ve ezmiş olduğunuz sarımsaklarla tuzunu ekleyin. İyice karıştırdıktan sonra tadına bakarak tuzunu kontrol edebilirsiniz. Yoğurdu brokolilerin üzerine gezdirin ve isteğe göre üzerine de zeytinyağı dökebilirsiniz. Afiyet olsun.
BROKOLİ TAM BİR VİTAMİN DEPOSUDUR
Brokoli gerçek bir C vitamini deposudur. Orta büyüklükteki bir brokoli günlük C vitamini ihtiyacımızın tam iki katını karşılar. Brokolinin lifli yapısı ve içerdiği beta karoten ile sağlıklı bağırsak florası için vazgeçilmez bir takviyedir. Aynı büyüklükteki brokoli günlük A vitamini ihtiyacımızın %15’ini karşılamaktadır. Besinlerdeki A vitaminini, A vitamini olarak değil beta karoten olarak alınır. Besinlerde bulunan beta karoten A-vitamininin ön basamağıdır. Beta karoten vücudumuza alındıktan sonra yine vücudumuz tarafından A vitaminine dönüştürülür. Gerek beta karoten gerekse C vitamini antioksidan özelliğine sahiptirler. Antioksidanlar serbest radikalleri yok edici özelliğe sahiptir.Latince: Brassica olerace convra. botrytis var. italica
İngilizce: Broccoli
Almanca: Brokoli
Özellikleri:
| http://prostatitis.org/methods.html | Amerika'da |
| http://www.chronicprostatitis.com/broccoli.html | Amerika'da |
| http://prostatitechronique.free.fr/broccindex.php | Almanya'da |
| http://www.chronicprostatitis.com/broccoli.html | Fransa'da |
| http://www.msu.edu/course/lbs/145/luckie/inquiries2002/thesmurfs.html | Michigan State Üniversitesi |
| http://www.chronicprostatitis.com/broccoli.html http://www.phytomagister.de/Beispiel/beispiel.html | Phytomagister kitabında Prof. P.Kaufhold |
| http://www.asianhealthsecrets.com/letha/?p=87 | Amerika'da |
| http://www.asianhealthsecrets.com/letha/?p=93 | Amerika'da TV programında |
| http://www.amazon.com/gp/product/1594864144/ref=dp_bib_1/103-8622755-1737425 | Letha Hadady "Feed your Tiger" kitabında Amerika |
| alpha-amyrin | beta-sitosterol |
| dimethyl-disulfid | ferulic asit |
| indol-3-carbinol | kaempferol |
| p-coumaric asit | progoitrin |
| salicylic asit | sinapic asit |
| trans-ferulic asit | çinko |
| caffeic asit | cinnamic asit |
| glucoerusin | gluconasturtin |
| linoleic asit | n-penthyl-amine |
| quercetin | quercitrin |
| sinigrin | stigmasterol |
| allyl-isothiocynate | abscisic asit |
Ülkemizde yetiştirilmesinden sonra mahalle pazarlarında da rahatlıkla bulunabilen brokoli, kısa sürede Türk mutfağının olmazsa olmaz sebzelerini arasında yer almakta gecikmedi. Zeytinyağlı veya etli yemeği ve salatası yapılan brokolinin her geçen gün yeni bir faydası ortaya çıktı. Konuyla ilgili açıklamada bulunan Erzurum İl Sağlık Müdür Yardımcısı ve İl Kanser Koordinatörü Dr. Siyami Kotan, vitamin deposu brokolinin, kanserin ve kemik erimesinin düşmanı olduğunu söyledi. Brokolinin, kansere karşı koruyucu vitamin dolu bir sebze olduğunu belirten Dr. Kotan, “Brokoli, göğüs, kolon ve mide kanserini önler. Betakaroten ve C vitamini ihtiva eder” dedi.
Kansere karşı koruyan brokolinin faydalarının saymakla bitmeyeceğini vurgulayan Kotan, “Çok miktarda kalsiyum içerdiği için kemik erimesine birebirdir. Mineral ve demir eksikliğini gideren brokoli vitamin deposudur. Brokoli sebzesini bol tüketen vatandaşlarımızda ender olarak bağırsak ve akciğer kanseri görülür. Ayrıca kalp dolaşım hastalıklarına da pek rastlanmaz” diye konuştu. Brokolinin kadınlarda göğüs kanserini önlediğini ifade eden Kotan, “Vatandaşlarımız hastalıklara yakalanmamak için bol bol sebze yesinler. Vitamin ihtiyaçlarını sebze ve meyve ile gidersinler” şeklinde konuştu.

1. Ekonomik önemi, Anavatanı ve Yayılma Alanları
Ülkemizde kışlık sebzeler arasında yer alan brokoli son yıllarda üretimi ve tüketimi hızla artan bir lahanagil sebzesi türüdür. Bir çok yerde karnabahara benzetilmekte ve karnabahar azmanı olarak
bilinmektedir. Brokoli morfolojik olarak karnabahara benzer. Sebze olarak değerlendirilen değerlendirilen kısımları renkli ve olgunlaşmış çiçek taslakları ile kalın ve etli çiçek sapları oluşturur.
Brokolinin değerlendirilme şekilleri fazla olmayıp seytinyağlı, sarımsaklı ve limonlu salatası yapılmaktadır. Ayrıca son yıllarda turşu sanayinde de kullanılmaktadır. Brokolinin ekim alanı ve üretim
miktarı ile ilgili kayıt bulunmamaktadır. Brokoli üretimi ülkemizde son yıllarda yapılmaya başlanmıştır. Bu nedenle çoğu kişi tarafından tanınmayan bir sebzedir.
Brokolinin anavatanının Akdeniz Bölgesi olduğu kabul edilmektedir. Yeşil renkli olgunlaşmamış çiçek taslakları oluşturan brokoli çeşitlerine calabrese adı verilmektedir. Calabrese sözcüğü İtalya’da bir bölgenin adı olup bir çok araştırıcı, brokolinin anavatanının İtalya olduğunu bildirmektedir.
Brokoli içerdiği yüksek protein, A ve C vitamini içeriği bakımından küçümsenmeyecek bir besin değerine sahiptir. Özelllikle yenilen yeşil sürgünleri C vitamini yönünden zengindir. Nitekim 100gr taze ağırlıkta 118 mg kadar C vitamini bulunmaktadır. Ayrıca brokolinin içerdiği besin maddelere incelendiğinde çok iyi bit diyet sebzesi olduğu açıkça görülmektedir.
2. Morfolojik Özellikleri
2.1. Kök
Brokoli bitkisi kök özellikleri bakımından lahana ve karnabahara benzemektedir. Üretim şekli fide ile olduğundan genellikle kazık kökler kaybolmuştur. Toprak yüzeyine yakın bölgelerde bol miktarda saçak kök
bulunur.

2.2. Gövde
Brokolinin gövdesi lahana ve karnabahardan farklıdır. Gövde 30-50 cm arasında değişen boy alabilir. Gövde üzerinde oluşan yapraklar aralıklı olarak dizilirler. Gövde üzerinde oluşan yapraklar aralıklı
olarak dizilirler. Gövde olgunlaşmamış yeşil renkli ana çiçek taslakları (tomurcukları) ile son bulur. Ana çiçek tomurcuğunun kesilmesi ile yaprak koltuklarından ikincil çiçek taslakları meydana gelir.
Yaprak koltuklarından çıkan yeşil çiçek tomurcuklarının çapları ana çiçek tomurcuğundan daha küçüktür. Karnabaharda taç kesildiğinde bitki yaprak koltuklarından tekrar sürgün ve taç meydana getirmediği halde
brokolide ise taç kesildiğinde bitki yaprak koltuklarından koltuk sürgünleri meydana getirir.
2.3. Yaprak
Brokolinin yaprakları saplı ve oval olup bazı türlerde yaprak ayaları parçalı da olabilmektedir. Renkleri lahana ve karnabaharlara göre daha koyu ve mavimtıraktır.

2.4. Taç
Karnabaharlarda olduğu gibi brokolide de sebze olarak değerlendirilen olgunlaşmamış çiçek tomurcuklarına taç adı da verilmektedir. Taçların ve çiçeklerin morfolojik özellikleri karnabahara benzer.
Olgunlaşmamış ana çiçek tomurcuklarının (taç) büyüklüğü ekim-dikim zamanı dikim sıklığı ve çeşit özeliğine bağlı olarak değişmektedir. Geç dikimlerde ve bitkiler arası mesafe azaldığında taçların büyüklüğü
azalır. Ana taçların çapı 5-25 cm, ağırlığı ise 100-750 gr arasında değişir. Koltuk sürgünlerinin çapı 5-10 cm, ağırlığı ise 10-100 gramdır. Sebze olarak değerlendirilen taçlar yeşil, erguvani ve beyaz
renkli olabilir. Yeşil olanlar daha çok tercih edilirler.
2.5. Çiçek
|
|
Brokolinin çiçek özellikleri, çiçeklenme şekli ve döllenme biyolojisi karnabahara çok benzer. Ancak karnabaharda taç hasat edildikten sonra tohum alınamaz. Brokolide ise ana taç ve yan sürgünler hasat
edilse bile yanlardan çıkan çiçek tomurcukları gelişir ve çiçeklenerek tohum oluştururlar.
2.6. Meyve
|
|
Brokklolinin meyve ve tohum özellikleri karnabahara benzer. Meyve içinde oluşan tohum sayısı ve büyüklüğü yetiştirme koşullarına bağlı olarak değişir.
2.7. Yaygın Brokoli Çeşitleri
Green Duke (Yeşil Dük) : Şaşırtıldıktan olgunluğa kadar 50 gün ister, ilkbahar ve sonbahar için iyidir.
Sultan:60 gün ister, mükemmel sonbahar ürünüdür, tek büyük baştır, sonbaharın erken sıcağına dayanıklıdır.
Green Chargen (Yeşil yükleyici) : 64 gün ister, iyi bir sonbahar mahsulü, büyük tek baş.
Pinnacle : 64 gün, sonbahar ürünü, küçük tesbih tanesi büyüklüğünde, demet yapmaya uygun, mildiyöye karşı toleranslıdır. -Ninja : 86 gün ister, ilk ve sonbahar içindir .
Arcadia :86 gün ister ilk ve sonbahar içindir.
Emperor :65 gün, üniformdur. Güzel yan sürgünleri vardır, ilk ve sonbahar içindir, yüksek verimlidir.
Green Belt (Yeşil kuşak veya Yeşil kemer) :67 gün , sonbahar ürünü, büyük baş kısa saplı, yavaş olgunlaşan, küçük tesbih tanesi büyüklüğünde deste veya demet yapmaya elverişlidir.(Bu brokolilerin çoğu F1
hibridleridir.)
•Hibrid olmayan çeşitler şunlardır :Packman, Regal, Saga, Genji, Ggreen Valiant, San Miguel ve Maraton
3. Tohum ve çimlenme özellikleri
Tohumlar şekil ve renk bakımından lahana ve karnabahar tohumlarına benzerler. Tohumların çimlenme özellikleri karnabaharda olduğu gibidir. Normal koşullarda çimlenme güçlerini 5 yıl muhafaza edebilirler.

Optimum çimlenme sıcaklığı 20 °C ‘dir. Tohumlar optimum koşullarda 3-4 günde çimlenerek toprak yüzeyine çıkarlar.
4. Yetiştirilme İstekleri
4.1. İklim isteği
Brokolinin sebze olarak değerlendirilen olgunlaşmamış yeşil çiçek tomurcukları yaz aylarındaki kurak ve sıcak havalardan, kış aylarındaki kurak ve sıcak havalardan olumsuz yönde etkilenir. Sıcak havalarda

bitkinin gelişmesi iyi olsa bile sebze olarak değerlendirilen olgunlaşmamış çiçek tomurcukları normal bir gelişme göstermez., gevşek yapılı sürgünler oluşur, hasattan birkaç saat sonra çiçek tomurcuklarında
pörsüme olur. Yaz aylarında ve ortalama hava sıcaklığının 20 °C’nin üzerinde olduğu yerlerde brokoli yetiştiriciliği ekonomik olmamaktadır. Bitkiler vegetatif devrede ise don tehlikesinden fazla
etkilenmezler. Sebze olarak değerlendirilen kısımlar hasat olgunluğuna gelmiş ise hafif donlardan bile zarar görürüler, çiçek tomurcukları kahverengi renk alır ve çürürler.
Brokklolinin gelişimi ve sebze olarak değerlendirilen kısımları üzerine gün uzunluğunun etkileri kesin olarak bilinmemektedir. Aşırı olmayan yağış brokolinin gelişimi ve kalitesi üzerinde olumlu etki yapar.
Kuraklık brokolinin olgunlaşmamış çiçek taslakları üzerine olumsuz etki yaparak taçların lifli ve kalitesiz olmasına neden olur.
4.2. Toprak İsteği
Brokoli toprak istekleri bakımından çok seçici bir bitki değildir. Ancak gevşek ve besin maddelerince fakir toprakları sevmez. Organik maddelerce zengin topraklar brokoli yetiştiriciliği için elverişlidir.
Fakir topraklar kompost yada organik maddelerle zenginleştirilmelidir. Gerektiğinde kireç verilmelidir. Ağır bünyeli çok iyi su tutan ve pH değeri 6.5’dan yukarı olan topraklarda yetiştiricilik
yapılmamalıdır.
5. Yetiştirileme Şekli
5.1. Toprak hazırlığı, ekim, dikim ve bakım işleri
Brokolinin üretim şekli lahana ve karnabahara çok benzer. Ülkemzide son yıllarda brokolinin üretimi ve tüketimi hızlı bir şekilde artmaktadır. Brokoli tohumları lahana ve karnabaharda olduğu gibi temmuz
ve ağustos aylarında fide yetiştirme tavalarına ekilir. Fide yetiştirme yerlerinin hazırlanması, tohum ekimi, kültürel işlemler, esas yetiştirme yerlerinin hazırlanması, fidelerin dikimi ve hasada kadar
yapılan kültürel işlemler lahana ve karnabaharda olduğu gibidir.
Fideler esas yetiştirme yerlerine dikilirken bitkiler arası mesafe çok önemlidir. Çeşitlerin erkenci veya geçci oluşu, hasatta olgunlaşmamış ana (= tepe) çiçek taslakları yada yaprak koltuklarından çıkan yan
sürgünlerin hasat edilip edilmeyeceğine göre dikimde uygulanacak bitkiler arası mesafeler değişmektedir. Erkenci çeşitler daha küçük bitkiler oluşturduklarından bitkiler arası mesafe azaltılmalıdır.
Sadece olgunlaşmamış ana çiçek taslaklarının hasadı düşünülüyorsa bitkiler arası mesafeler azaltılmalıdır. Bitkiler arası mesafeler arttığında olgunlaşmamış çiçek taslaklarının saplarında koflaşma
görülmektedir. Bitiler arası mesafe eşitlerin gelişme özellikleri ve ekolojik koşullara bağlı olarak değişir. Brokoli yetiştiriciliğinde en yüksek verim 45x30 cm mesafelerle yapılan dikim sıklıklarından
elde edilmiştir.

5.2. Gübreleme
Brokoli topraktan karnabahara göre daha fazla besin maddesi kaldırır. Brokoli yetiştiriciliğinde bir dekar alana 15-20 kg N, P2O5 ve 20-22 kg K2O verilmelidir. Azotlu gübrenin yarısı K2O ve P2O5’in tamamı
dikimle birlikte Disk-Harrow altına, geri kalan azot ise olgunlaşmamış ana çiçek taslakları hasat edildikten sonra bitkinin yaprak izdüşümüne verilmelidir.
Bor ve molibden eksikliği bitkilerin olumuz yönde etkiler. Molibden eksikliğinde yaprak ayası küçülür.
6. Olgunluk Hasat ve Depolama
Brokolide hasat olgunlaşmamış çiçek taslakları üzerinde bulunan küçük çiçek gözleri açılmadan önce yapılır. Çiçek sürgünlerinin iyi geliştiği dönem hasat için en uygun dönemdir. Hasatta gecikme olursa çiçek
taslakları açılır, çiçeklenme başlar ve sebze olarak değerlendirilen kısımlar odunlaşır ve lezzeti azalır. Önce ana (=tepe) çiçeksürgünleri hasat edilir. Bazı çeşitlerde hasat edilen ilk ana çiçek sürgünü
karnabahara benzer.

Ana çiçek sürgünleri hasat edildikten sonra ilerleyen dönemde yaprak koltuklarından yan çiçek sürgünleri gelişir. Bu sürgünler hasat olgunluğuna geldiğinde bıçakla kesilerek hasat eidlirler. Ana ve yan çiçek
sürgünleri hasat olgunluğuna geldiğinde düzenli olarak kasat edilmelidir. Hasat bitkinin tamamının bir defada kesilmesi şeklinde de yapılabilmektedir. Hasat edilen sürgünlerin boyları 10-15 cm, ağırlıkları
ise hasat edilen sürgünlerin büyüklüklerine bağlı olarak değişir.
Ana sürgünlerin ağırlıkları 100-600 gram, yan sürgünlerin ise 10-50 gram arasında değişmektedir. Hasat olgunluğuna gelmiş brokoli bitkileri Şekil 19’da görülmektedir. Hasat edilen olgunlaşmamış çiçek
sürgünleri ya hemen değerlendirilmeli yada 1-5 °C’de muhafaza edilmelidir. Sürgünler bu sıcaklık koşullarında ve polietilen torbalarda 3 veya 4 gün süre ile tazeliklerini koruyabilirler.
7. Verim
Dekara verim hasat şekline, çeşide, dikim sıklığına ve yetiştirme şartlarına bağlı olarak ortalama 2000-3000 kg arasında değişmektedir.

8. Tohum Üretimi
Brokolide tohum üretimi lahana ve karnabahara göre daha kolaydır. Genellikle üreticiler ihtiyaçları olan tohumu kendileri üretir. İşte bu nedenledir ki ticari tohum firmaları standart tohum üretmezler F1
hibrid tohumu üretimini tercih ederler.
Tohumluk bitkiler yetiştirme yerlerinde bırakılabildiği gibi seçilen bitkiler bir başka yere şaşırtılarak da tohum elde edilebilir. Bunların dışında ana ve yan çiçek sürgünleri sebzel olarak hasat edilen
bitkilerde tohumluk olarak kullanabilirler. Sebze olarak değerlendirilen sürgünlerin hasadı bittiğinde bitkiler yerlerinde bırakılır. Yada seçilen bitkiler bir başka yere şaşırtılarak tohum ekmek için
kullanılırlar.
Tohumluk bitkiler ekolojik koşullar elverişli hale geldiğinde karnabaharda olduğu gibi çiçeklenirler. Çiçeklenme dönemi çeşitlerin erkenci veya geçci olduklarına göre değişir. Çiçeklenme mart, nisan, mayıs
aylarında hasat olgunluğuna gelirler.
Tohum verimi çeşide, birim anada bulunan bitki sayısına, yetiştirme dönemindeki iklim koşulları ile yetiştirme dönemindeki bakım koşullarına bağlıdır. Bitki başına tohum verim 5-30 gramdır. Dekardan 30-100
kg arasında değişen miktarlarda tohum alınabilir.